راهبردها و راهکنش‌های فرزند پروری در مقطع نوجوانی بر اساس متون اسلامی و روانشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری قرآن و روانشناسی جامعةالمصطفی العالمیه

2 استادیار گروه روانشناسی/پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

10.30471/edu.2022.8029.2489

چکیده

فرزندپروی از وظایف کلیدی والدین در همه جوامع است. این وظیفه در دوران نوجوانی دشوار می‌شود زیرا نوجوان در بحرانی‌ترین مراحل رشد، دچار تحولات بدنی، شناختی و عاطفی زیاد می‌گردد. از این رو والدین نیازمند فراگیری روش‌های ویژه تربیتی این دوره هستند. پژوهش حاضر با رویکردی روانشناختی و اسلامی، به دنبال تدوین روش‌های فرزندپروری برای والدین به ویژه پدر در ضمن راهبردها و راهکنش‌ها است. راهبرد، برنامه‌ای است که برای نیل به یک هدف بلند مدت، طراحی می‌گردد و راهکنش، روش‌های عملیاتی است که برای دستیابی به هدف، مورد استفاده قرار می گیرد. روش این تحقیق، تحلیل محتوای متون اسلامی و روان شناختی در زمینه فرزندپروی نوجوان است. بدین منظور، متون اسلامی و روانشناسی مربوط به نوجوانی و فرزندپروری در مقطع نوجوانی، بررسی گردید. از گزاره های اسلامی، 58 کد و از پژوهش‌های روانشناسی 234 کد به دست آمد. داده‌ها با کمک نرم‌افزار اطلس تی تحلیل کیفی شد. بعد از دسته‌بندی کدهای اولیه، کدگذاری محوری و شبکه‌سازی با رویکرد اجتهادی- انضمامی انجام شد. یافته‌های تحقیق عبارت از سه راهبرد کلی و 28 راهکنش برای فرزندپروری است: راهبرد رابطه با نوجوان شامل لیاقت‌دهی، مسالمت‌جویی، محبوبیت، مجاورت، بصیرت، شناخت و شوخ‌طبعی، راهبرد آموزش شامل توجه‌دهی به سلامت و پذیرش هیجان‌خواهی، مسؤولیت‌دهی، هدایت فکری، هدایت جنسی، پرورش عقلانیت، محدودیت، مشارکت، تقویت مهارت‌ها، مهارت شغلی، نظارت، نصیحت‌گری، موفقیت، تمرین تصمیم‌گیری، و راهبرد خودمدیریتی والدین شامل صلابت، استعانت از خداوند، هماهنگی تربیتی، مشاوره‌جویی، رسیدگی به خود، عاملیت به اصول خویش، رضایت زناشویی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategies and Tactics for parenting in adolescence Based on Islamic texts and psychology

نویسندگان [English]

  • Seid Mohammad Eftekhari 1
  • Mohammad Reza Salarifar 2
1 Al-Mustafa International University
2 AssistantProfessor/Research Institute of Hawzah and University
چکیده [English]

Parenting is one of the key responsibilities of parents in all societies. This task becomes difficult during adolescence because the adolescent undergoes many physical, cognitive and emotional changes in the most critical stages of development. Therefore, parents need to learn special educational methods of this course. This study, with a psychological and Islamic approach, seeks to develop parenting methods for parents, especially fathers, along with strategies and tactics. Strategy is a plan that is designed to achieve a long-term goal, and tactic is the operational methods used to achieve the goal. The method of this research is the analysis of the content of Islamic and psychological texts in the field of adolescent parenting. For this purpose, Islamic texts and psychology related to adolescence and parenting in adolescence were reviewed. 58 basic codes were obtained from Islamic propositions and 234 codes were obtained from psychological research. Data were qualitatively analyzed using Atlas T software. After classifying the initial codes, axial coding and networking were performed with an ijtihad-concrete approach. The research findings include three general strategies and 28 strategies for parenting: adolescent relationship strategy including merit, peace-seeking, popularity, proximity, insight, cognition and humor, education strategy including attention to health and acceptance of excitement, responsibility, intellectual guidance, sexual guidance Fostering Rationality, Limitations, Participation, Skills Development, Job Skills, Supervision, Counseling, Success, Practice Decision-Making, and Parental Self-Management Strategy Is.

کلیدواژه‌ها [English]

  • parenting
  • adolescence
  • strategy
  • tactic
  • Islamic texts