نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی (ره)

10.30471/edu.2022.8332.2538

چکیده

نظام خانواده از منظر اسلام بر سه رکن بنیادین -ایمان و باور اصیل، عواطف و گرایش‌های پایدار و سلوک اخلاقی استوار - برقرار می‌گردد. قرآن، ضمن اینکه تشکیل خانواده را یکی از نشانه‌های الهی می‌شمرد، تجلی آیات الهی در زندگی خانوادگی را محور ارکان مزبور دانسته است. این حضور الهی دست‌مایة اصلی حاکمیت آرامش بر فضای خانواده و زمینه‌ساز تربیت شایستة فرزندان است. آفرینش مرد و زن با هویت انسانی یکسان، برقراری ارتباط خاص زناشویی مابین زن و مرد با انگیزة نیل به آرامش، ایجاد مودت و رحمت مابین زوجین در آستانة ازدواج در راستای تدوام بخشیدن به زندگی آرمانی خانوادگی سرشار از آرامش و فراخواندن اهل تفکر به اندیشیدن در خصوص نظام خانواده، از مرحلة تشکیل تا بالندگی و گسترش آن به مثابة یکی از آیات الهی، موارد چهارگانه‌ای هستند که خداوند با بیان آنها پرتوی از حضور خویش را ترسیم فرموده است. مقالة پیش رو در صدد است با تکیه بر رهنمودهای قرآن و اهل بیت علیهم السلام و با روش اکتشافی، به استناد منابع موجود، از جمله با اشاره به نظریۀ "هرم سه بعدی روان انسان" نشان دهد که دو صفت شخصیت مودت و رحمت پشتوانة نیرومندی برای ایجاد و نهادینه سازی آرامش و فراهم‌آوری زمینه و شرایط برای تربیت فرزندان در زندگی خانوادگی به شمار می‌روند. پیرو چنین تحلیلی، نگرش قرآن در رابطه با جایگاه مودت و رحمت به مثابة دو نمونه از تجلیات الهی و نقش آنها در گسترش آرامش به ساحت‌های بینشی، گرایشی و رفتاری اعضای خانواده تبیین می‌گردد تا هر پژوهشگری در تحقیقات بعدی فراتر از تحقیق حاضر، از اصول برگرفته از این تحلیل برای مشاورة خانواده از منظر اسلام بهره برداری کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Educational Psychological Analysis of Tranquility in the Family Life Under the Light of Mawwadat (Affection) and Rahmat (Compassion)

نویسنده [English]

  • S. Ahmad Rahnamaei

faculty member

چکیده [English]

Family life from Islamic point of view is established upon three pillars: novel faith, steady morality and firm affections. The Quran, considering the family system as Divine Sign, regards the manifestation of the presence of Allah as the key excel of these three pillars. This divine presence is the main instrument for the rule of tranquility over the family atmosphere and lays the groundwork for the appropriate and qualified upbringing of children. In relation to the faith and moral and sympathetic aspects of family life, the Quran pronounces Allah's Presence four times and summonses the thinkers to realize His Manifestations in the creation of male and female in accordance with the unique nature, in making marital relationship and creating mawwadat and rahmat between the couples for obtaining tranquility at the threshold of getting married and afterwards towards the ideal family life continuation and finally in reflecting upon its maintenance and expanding, as one of the signs of Allah. Relying on the guidelines of the Quran and Ahl ul-Bayt (PBUT) and by the means of exploratory method and by reference to the existing resources, the present article is proposing to indicate that mawwadat and rahmat are the two most significant and strongest agents for the establishment, continuation and expansion of family system, providing grounds and conditions for instructing children in family life. In accordance with such an analysis, the Quranic attitude towards the role of mawwadat and rahmat in expanding tranquility to insight, tendency and behavior sides of family life, will be clarified in order for any researcher to employ the principles taken from that analysis in that sort of family counseling which is envisioned and approved by Islam.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Divine manifestations
  • mawaddat-rahmat
  • family as sign of Allah
  • the three areas of insight, tranquility as background- providing for education
  • orientation and behavior