بازنمایی ارزش‌های انقلاب اسلامی در مدرسه: تحلیل کیفی روایت‌های معلمان و دانش‌آموزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی ، دانشگاه محقق اردبیلی ، اردبیل، ایران

2 دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

10.30471/edu.2026.12030.3243

چکیده

مدرسه در ایران از مهم‌ترین بسترهای معرفی و تبیین ارزش‌های مرتبط با انقلاب اسلامی است؛ با این حال، تجربه‌های روزمره معلمان و دانش‌آموزان در این فرایند کمتر بررسی شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و مبتنی بر پدیدارشناسی تفسیری، چگونگی بازنمایی و تجربه این ارزش‌ها را در فضای مدرسه واکاوی می‌کند. مشارکت‌کنندگان ۲۸ معلم و دانش‌آموز از سه استان با پیشینه‌های فرهنگی متفاوت بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون براون و کلارک، با تأکید بر تفسیر تجربه زیسته، تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد بازنمایی ارزش‌ها در مدرسه در سه سطح شکل می‌گیرد: نخست، سطح رسمی که در کتاب‌های درسی، برنامه‌های آموزشی و آیین‌های مدرسه نمود می‌یابد؛ دوم، سطح تعاملی که به شیوه ارتباط و رفتار معلمان و مدیران با دانش‌آموزان در زندگی روزمره مدرسه مربوط است؛ و سوم، سطح تجربه زیسته که تحت تأثیر خانواده، رسانه‌ها، شبکه‌های ارتباطی جدید و فرهنگ گروه همسالان قرار دارد. برهم‌کنش این سطوح در شکل‌گیری فهم و نگرش دانش‌آموزان نسبت به ارزش‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند. بر این اساس، انتقال ارزش‌ها در مدرسه فرایندی چندبعدی و وابسته به زمینه‌های اجتماعی است. تقویت گفت‌وگوی انتقادی معلمان، طراحی فعالیت‌های مشارکتی متناسب با دغدغه‌های نوجوانان، بازنگری بخشی از محتوای درسی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های غیررسمی مدرسه می‌تواند به درکی عمیق‌تر و معنادارتر از ارزش‌ها در میان دانش‌آموزان بینجامد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Representation of Islamic Revolution Values in Schools; A Qualitative Analysis of Teacher and Student Narratives

نویسندگان [English]

  • Taghi Akbari 1
  • mahin ebrahimi 2
1 Faculty of Education and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
2 Faculty of Education and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]

Schools in Iran are considered one of the main contexts for introducing and explaining the values associated with the Islamic Revolution. Nevertheless, the everyday experiences of teachers and students in this process have received limited attention. Using a qualitative approach grounded in interpretive phenomenology, this study explores how these values are represented and experienced in the school environment. Participants included 28 teachers and students from three provinces with different cultural backgrounds who were selected through purposive sampling. Data were collected through semi‑structured interviews and analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis with an emphasis on interpreting lived experiences.The findings indicate that the representation of values in schools occurs at three levels. The formal level is reflected in textbooks, curricula, and school ceremonies. The interactive level relates to the ways teachers and school administrators interact with students in everyday school life. The lived‑experience level is shaped by factors such as family, media, new communication networks, and peer culture. The interaction of these levels plays an important role in shaping students’ understanding of and attitudes toward these values.The results suggest that value transmission in schools is a multidimensional process embedded in broader social contexts.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Values of the Islamic Revolution
  • Representation
  • Teachers
  • Students
  • Political Sociology of Education
  • Qualitative Study